Moscowa

Hier was, aan de Apeldoornseweg, een uitspanning. Hier vlak in de buurt is de Galgenberg, waarop tot aan het einde van de 18e eeuw de lijken van misdadigers na executie op een rad of aan een glag werden opgehangen. Vroeger was het de gewoonte om de doden in of nabij kerken en kloosters te begraven, in 1829 werd het wettelijk verplicht om te begraven buiten de bebouwde kom. Arnhem kende al enkele begraafplaatsen oa. aan de Steenstraat, Coehoornbegraafplaats en Onder de Linden. In 1873 werd er in de raadsvergadering over gepraat om een begraafplaats in te richten aan de Apeldoornse weg. De eerste begrafenis vond plaats in 1876 op maandag 17 januari, de Arnhemsche Courant berichtte van het begraven van mejuffrouw Catherine Jeanette Netscher. De naam Moscowa (rare naam voor een begraafplaats) hebben we te danken aan Baron van Heeckeren van Enghuizen. Deze Baron nam deel aan de veldtochten van Napoleon en was zo ook aanwezig bij diverse slagen in Rusland. Hij kocht in Arnhern stukken grond waaronder in 1821 Sonsbeek, het landgoed breidde zich in de loop van de jaren uit en achtereenvolgens verschenen er drie ontginningsboerderijen waarvan Moscowa de eerste was (1847). De twee andere boerderijen werden Leipzig en Dresden vernoemd. De houwdegen had nog op andere plaatsen bezittingen oa. bij Hummelo waar de hofsteden ook met Russische namen waren getooid.

Het terrein van de begraafplaats stond toentertijd bekend als de Galgenberg en op een raadsvergadering werd besloten dat dit niet een stimulerende naam voor een begraafplaats was. Het werd genoemd naar het huis waar de grond oorspronkelijk toe behoorde 'Moscowa'. Op het terrein bevond zich nog een kogelvanger, die verplaatst moest worden, verder was het uitermate geschikt om als begraafplaats te dienen vanwege de hoge ligging 70-80 meter boven AP. Er werd een 10 meter brede weg aangelegd met aan een zijde Italiaanse populieren. De begraafplaats kreeg twee afdelingen zodat katholieken en protestanten apart ter aarde konden worden besteld. De Joodse gemeenschap had in 1864 al een aangrenzend perceel gekocht. De geplande toestand veranderde al snel want na een half jaar verkocht de gemeente de katholieke afdeling aan het kerkbestuur voor 31.500,- gulden. Bijna 100 jaar bleven de beide delen gescheiden tot de gemeente het katholieke deel weer in haar bezit kreeg. In 1906 en 1915 volgde er een uitbreiding, ingrijpend was de vergroting van 1934, toen werd de overzijde van de 'Weg langs de begraafplaatsen' bij het bestaande terrein getrokken.
In plattegrond en opvatting wijkt het nieuwe stuk af van het oude gedeelte. Naar ontwerp van Meier werd het opgevat als een vlinder met uitgeslagen vleugels, het lichaam van het insect fungeerde als brede middenas. De vleugels kregen als 'tekening' een onregelmatig padenpatroon, waardoor er toch enige symmetrie ontstond. Het geheel werd landschappelijk aangelegd met vloeiende en gebogen lijnen. Dat men koos voor de vorm van een vlinder is niet toevallig, maar is te danken aan de symbolische betekenis van dit diertje. De vlinder staat voor vluchtigheid van het bestaan en daarnaast voor de ziel die zich heeft vrijgemaakt uit zijn cocon of sterfelijk lichaam. De rups sterft weliswaar, maar als cocon leeft hij voort om ais vlinder te herrijzen.
De begraafplaats Moscowa behoort tot de belangrijkste historische begraafplaatsen in Nederland, het tegenspel tussen natuur en oude grafmonumenten is er opvallend en sfeerbepalend.

Hoe komt u er?

Met eigen vervoer:
Met openbaar vervoer:

Wandelen

Moscowa is vrij toegankelijk.